Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από 2017

MUSEUM CORTONENSE, ROMA 1750

Εικόνα

MUSEUM CAPITOLINUM TOMUS II, EDITIO SECUNDA, MILANO 1819 (ROMAN EMPERORS)

Εικόνα

MUSEI CAPITOLINI TOMO I, EDITIO SECUNDA, MILANO 1819 (40 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ)

Εικόνα

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Tertius, Roma 1741 (53 εικόνες θεοτήτων)

Εικόνα

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Secundus, Roma 1741 (50 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΡΩΜΑΙΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ)

Εικόνα

Giovanni Gaetano Bottari, Musei capitolini Tomus Primus, Roma 1741 (53 ΠΡΟΤΟΜΕΣ ΔΙΑΣΗΜΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ)

Εικόνα

Antonio Maria Zanetti, Le Gemme antiche, Venezia 1750 (a selection of 20 gems)

Εικόνα

Clark Ashton Smith, Ελληνικό χθες (Grecian yesterday)

Εικόνα
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΘΕΣ
Στις μέρες τις αγαπημένες που μόνοι μοιραστήκαμε, Λήδα, πέρα από τα φεγγάρια και τα μίλια, του πόθου μου ο κύκνος έχει πετάξει.
Και πάλι στέκεις, όπως κάποτε στάθηκες, γυμνή, με φλογισμένα τα μαλλιά απ’ τον ήλιο, μπροστά απ' το σκοτεινό το δάσος το ελληνικό
που απλώνεται πλάι στη γαλήνια θάλασσα: κι όλη η καρδιά μου γίνεται αγάπη, και η αγάπη τις φλέβες μου πληροί.
Καμία Σύριγγα δεν δραπετεύει, ούτε και Σάτυρος αναπηδά απ’ τις ακίνητες βελανιδιές, τις ζοφερές τις όχθες: εντός μας σπεύδει η αρχαία τους έκσταση,
σαρώνοντας τον κόσμο πέρα ως πέρα, φέρνοντας άλλη μια φορά την πολυάνθεμη αρχή μετά από μια εποχή πραγμάτων δίχως άνθη.
Στις μέρες τις αγαπημένες που μόνοι μοιραστήκαμε, Λήδα, πέρα από τα φεγγάρια και τα μίλια, του πόθου μου ο κύκνος έχει πετάξει.

GRECIAN YESTERDAY
To the loved days we shared alone, Leda, beyond the moons and miles
The swan of my desire has flown.

Again you stand, as once you stood, Naked, with sun-ignited hair,
Before the dark Hellenic wood

That hangs beside that halc…

JOSE ANTONIO MORENO JURADO, 4 ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Εικόνα
[Μετάφραση: Σταύρος Γκιργκένης, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2017]
Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΤΕΙΧΟΣ
Πηγαινοέρχομαι τώρα * -μπροστά απ’ την τραχιά του χρόνου φωνή- * τις πολεμίστρες που καλύπτουν τα τείχη * τα αιώνια * κι απ’ τη μια κι απ’ την άλλη πλευρά * σαν εκείνον που περιμένει να ξυπνήσει απ’ το πιο παράλογο όνειρο
Ο εχθρός έχει διατρήσει το τείχος * με κακόβουλες τεχνικές * απ’ τη γη και τη θάλασσα * μας διώχνουν με τα δάχτυλα του μίσους πάνω στο στόμα * για το κακό της Αυτοκρατορίας της Ανατολής και * γιατί όχι * της Δύσης
Τα μάτια μου ακινητούν * -χωρίς να μπορούν να τον αποφύγουν- * στον δίχως τέλος τρούλο * -υπερήφανο και στερεό- * της Αγίας Σοφίας * για τελευταία φορά, * οχυρό της αγάπης και δόρυ των Ελλήνων μέχρι τα σύννεφα
Κανένας δεν άδει * ορθός * τον Ύμνο της χάριτος * σβήνουν, στο βάθος, της αρχαίας λειτουργίας οι ψίθυροι
Τα μάτια μου που ακόμα κοιτούν * πολύ πέρα απ’ το φως * και την ίδια την πραγματικότητα * υψώνουν την προσευχή του Ρωμανού * όπως σε εποχές ειρήνης και νικ…

Νάσος Βαγενάς: ο Καβάφης σε μετάφραση

Εικόνα
Ολοκληρώνω τη σειρά των άρθρων μου για την παγκόσμια σήμερα απήχηση της ποίησης του Καβάφη με την προσπάθεια να απαντήσω σε δύο βασικά επί του θέματος ερωτήματα που έχουν αναφυεί: Πώς κατορθώνει ο Καβάφης να περνάει ακέραιη (ή σχεδόν ακέραιη) την ποίησή του μέσα από τη μετάφραση, έτσι ώστε διαβάζοντας τις μεταφράσεις των ποιημάτων του να νιώθει κανείς πολύ λιγότερο απ' ό,τι όταν διαβάζει μεταφράσεις ποιημάτων άλλων ποιητών (ή να μη νιώθει καθόλου) ότι αυτό που διαβάζει είναι μετάφραση; Πώς κατορθώνει η χρονικώς παλαιά ποίηση του Καβάφη να δημιουργεί την αίσθηση ότι είναι ποίηση όχι παλαιά, την αίσθηση που δίνει η ποίηση που γράφεται σήμερα; Το πρώτο από τα δύο ερωτήματα το αντιμετώπισαν δύο ποιητές που αναγνώριζαν την οφειλή τους στον Καβάφη, ο Ωντεν και ο Μπρόντσκι. Ο Ωντεν οδηγήθηκε στη σκέψη ότι «υπάρχουν μερικά στοιχεία στην ποίηση» (λ.χ. οι εικόνες, τεχνικές συμβάσεις και λεκτικά τεχνάσματα, όπως μετρικά σχήματα και παρηχήσεις), «που μπορούν να χωριστούν από την αρχική λεκτική…

Νάσος Βαγενάς: ο Καβάφης, ο Μπόρχες και ο Πεσσόα

Εικόνα
Ο Καβάφης είναι μαζί με τον Αργεντινό Μπόρχες και τον Πορτογάλο Πεσσόα ένας από τους τρεις ποιητές της λογοτεχνικής περιφέρειας που, παρότι δεν βρίσκονται εν ζωή, αποτελούν σήμερα σημεία αναφοράς παγκοσμίως. Η φήμη βέβαια του Μπόρχες απορρέει λιγότερο από τα ποιήματά του και περισσότερο από την πεζογραφία του, η οποία όμως είναι πεζογραφία ποιητικής φύσεως: και ο Μπόρχες, όπως ο Καβάφης, κάνει ποίηση με τα μέσα της πρόζας, μιας πρόζας που φορά ένα επιπλέον προσωπείο, εκείνο του δοκιμιοφανούς λόγου. Οι όροι για τη σύγκριση της διεθνούς απήχησης του Καβάφη με εκείνη του Μπόρχες προσφέρονται βέβαια μόνο για αναλογικές μετρήσεις. Και τούτο γιατί ο Καβάφης είναι ποιητής μιας ασθενούς γλώσσας, ασθενούς όχι μόνο με την έννοια ότι η ελληνική μιλιέται από λίγα μόνο εκατομμύρια ανθρώπων, αλλά και επειδή, όπως λέγεται ­ και λέγεται σωστά ­ είναι γλώσσα ανάδελφη, ενώ ο Μπόρχες γράφει στη δεύτερη περισσότερο ομιλούμενη γλώσσα του δυτικού ημισφαιρίου, σε μια γλώσσα που ανήκει στη μεγάλη οικογέ…

6 ΕΘΝΙΚΟΙ ΔΡΥΜΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΚΑ

Εικόνα
Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Η περιοχή του Βίκου-Αώου είναι από τις πιο σημαντικές και ιδιαίτερα εντυπωσιακές σε γεωλογικούς σχηματισμούς και γεωμορφολογία που συναντά κανείς στην Ελλάδα. Ο Δρυμός Βίκου - Αώου που κηρύχθηκε εθνικός το 1973, περιλαμβάνει δύο από τα ωραιότερα και μεγαλοπρεπέστερα φυσικά τοπία της πατρίδας μας: το φαράγγι του Βίκου και τη χαράδρα του Αώου. Το φαράγγι του Βίκου έχει μήκος 8 χλμ. με τις κάθετες πλευρές του - που σε ορισμένα σημεία ξεπερνούν τα 800 μ. ύψος - συνθέτουν μια υπέροχη φύση και ένα μεγαλειώδες θέαμα. Το φαράγγι είναι φημισμένο από την αρχαιότητα για τη μεγάλη ποικιλία των βοτάνων του, αλλά και σήμερα όμως η χλωρίδα του Βίκου είναι πλούσια σε σπάνια και απειλούμενα με εξαφάνιση φυτικά είδη. Η χαράδρα του Αώου βρίσκεται ανάμεσα στα βουνά Γκαμήλα και Τραπεζίτσα και δεν υστερεί σε ομορφιά από το Βίκο. Στην περιοχή βρίσκουν καταφύγιο, η Αρκούδα, το Αγριόγιδο, ίσως ο Λύγκας, ο Αγριόγατος, ο Λύκος, το Αγριογούρουνο και στα νερά των ποταμών η σπάνια Βίδρα. Σ…

11 ΕΙΔΗ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΗΣ

Εικόνα
Lycoperdum perlatum Λυκόπερδο το μαργαριτοφόρο (κοινά: φούσκες, αλεπουπορδές)

Μανιτάρι σχεδόν σφαιρικό ή αχλαδόμορφο, που κάνει τnv εμφάνισή τoυ, συνήθως σε πυκνές ομάδες, στα δάση και τα λιβάδια μετά τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές. Αρχικά, η επιφάνειά τou είναι λευκή και διακοσμείται με προεξοχές σαν μικρά μαργαριτάρια, από όπου και τo όνομά του. Με την ωρίμανση η επιδερμίδα τoυ γίνεται λεία και τo χρώμα του κίτρινο καφετί. Η λευκή σάρκα τoυ μετατρέπεται σε μια πυκνή καφετιά μάζα μικροσκοπικών σπορίων, που ελευθερώνονται σαν σύννεφο σκόνης από μια μικρή οπή, μόλις οι πρώτες σταγόνες βροχής πέσουν πάνω στο μανιτάρι. Είναι εδώδιμα και σχετικά εύγευστα, αλλά μόνον όταν είναι νεαρά και n σάρκα τoυς λευκή.

Boletus edulis Βωλίτης ο εδώδιμος (κοινά: βασιλομανίταρα, βασιλικούλες)

Οι βωλίτες είναι μανιτάρια τoυ δάσους που έχουν πόρους αντί για ελάσματα στην κάτω επιφάνεια τoυ πίλου τους. Είναι συνήθως σαρκώδη και μεγάλα μανιτάρια με όμορφα χρώματα και πολλά είδη τους έχουν τo χαρακτηριστικό να χρ…

HOMERO ARIDJIS, ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Εικόνα
Είπε: "Όλα συμβαίνουν το Σάββατο: η γέννηση, ο θάνατος, ο γάμος των παιδιών στον αέρα. Το δέρμα σου, το δέρμα μου ήρθε το Σάββατο. Είμαστε και οι δύο μας η αύρα, η σκιά εκείνης της μέρας".
Είπε: "Αν ο πατέρας σου πεθάνει, πάω να πεθάνω κι εγώ. Είναι μόνο θέμα Σαββάτου. Κάποιο πρωί τα πουλιά που αγάπησα και φρόντισα θα έρθουν για μένα".
Ήταν μαζί μου. Στην αρχή μου. Ήμουν μαζί της όταν πέθανε, όταν γεννήθηκε. Ο κύκλος έκλεισε. Και δεν ξέρω πότε γεννήθηκε, πότε θα πεθάνω εγώ. Του ομφαλού η ακτίνα μάς ένωσε για λίγο.

Από τον Ελληνισμό της Ιταλίας: εγκώμιο βυζαντινού πρίγκιπα της Κάτω Ιταλίας (10ος αιώνας μ.Χ.)

Εικόνα
Στα 1931 σε δύο διαδοχικά άρθρα του SILVIO GIUSEPPE MERCATI στο Archivio storico per la Calabria e la Lucania δημοσιεύτηκαν μερικές δεκάδες ιαμβικών στίχων σε αρχαΐζουσα γλώσσα, οι οποίοι βρέθηκαν στους κώδικες Vaticanus graecus 1257 (10ος αιώνας) και Vallicellianus graecus E 37 (του έτους 1317), υπό τον τίτλο (στον 2ο κώδικα) Ἐπιστολὴ εἰς φίλον φιλομαθῆ καὶ πεπαιδευμένον. Η σύνθεση ανάγεται στις αρχές του 10ου αιώνα στη νότια Ιταλία. Επαινείται με υπερβολικά εγκωμιαστικές λέξεις και φράσεις και στο πλαίσιο της παραδοσιακής βυζαντινής ρητορικής ένας νεαρός άρχοντας, για τον οποίο δεν ξέρουμε τίποτα από άλλες πηγές. Πέρα από την αναφορά στο όνομα της Καλαβρίας στον 1ο κώδικα και της Σικελίας στον 2ο, δηλαδή στη βυζαντινή διοίκηση της περιοχής, δεν υπάρχει άλλη ιστορική ή γεωγραφική αναφορά στους στίχους, για να μας διευκολύνει στο να εντοπίσουμε και να ταυτοποιήσουμε το πρόσωπο που επαινείται. Δεν υπάρχει ωστόσο αμφιβολία, με βάση το ύφος, τη γλώσσα και την τεχνική, ότι όλοι οι στίχοι …

Η γέννηση της Αφροδίτης από τον αφρό στην Κύπρο (ομηρικός ύμνος στην Αφροδίτη)

Εικόνα
Ο σύντομος 6ος ομηρικός ύμνος στην Αφροδίτη, για τον οποίο μερικοί πιστεύουν ότι αποτελεί αυτόνομο έργο και άλλοι ότι ήταν προοίμιο μιας ευρύτερης σύνθεσης, περιγράφει τη γέννηση της Αφροδίτης από τη θάλασσα, τον καλλωπισμό της θεάς από τις Ώρες και τέλος την είσοδό της στη χορεία των άλλων θεών του Ολύμπου, οι οποίοι την καλωσορίζουν με μεγάλη χαρά. Ο μύθος της γέννησης της Αφροδίτης από τον αφρό της θάλασσας εκτίθεται στην πλήρη του μορφή από τον Ησίοδο, Θεογονία 188-200: τα γεννητικά όργανα του Ουρανού, που ευνουχίζει ο γιος του Κρόνος, έπεσαν στη θάλασσα, όπου, αφού επέπλευσαν για μεγάλο χρονικό διάστημα, μετατράπηκαν σε λευκό αφρό, από τον οποίο γεννήθηκε η Αφροδίτη. Ωστόσο το πρωτόγονο στοιχείο του μύθου δεν πρέπει να αναζητηθεί στη γέννηση της θεάς από τον αφρό της θάλασσας, σύμφωνα με την ετυμολογική ερμηνεία που δίνεται από τον Ησίοδο, αλλά στην ίδια την προέλευσή της από τα ύδατα: η Αφροδίτη, θεά της γονιμότητας, δεν μπορεί παρά να έχει γεννηθεί στο νερό, μια παντοτινή πηγή …

Ο πετεινός και η κότα στην αρχαία Ελλάδα

Εικόνα
Gallus Gallinaceus     Ἀλέκτωρ = ο πετεινός (ποιητική λέξη στην αττική διάλεκτο, αλλά η συνήθης λέξη εκτός Αττικής και στη μεταγενέστερη Ελληνική). Η λέξη  ἀλεκτρυών  χρησιμοποιείται τόσο για τον κόκορα όσο και για την κότα (αν και η λέξη ὄρνις συχνά την αντικαθιστά για την κότα, μερικές φορές μαζί με προσδιοριστικά επίθετα όπως «οικιακή» ή «θηλυκή»). Ἀλεκτορίς  = κότα (για πρώτη φορά στον Αριστοτέλη) και ἀλεκτοριδεύς = κοτόπουλο. 

Ποιοι ήταν οι Βίκινγκς και τι σήμαινε το όνομά τους;

Εικόνα
Ο όρος «Βίκινγκς» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Αρχαία Αγγλική. Εμφανίζεται τρεις φορές στο Αγγλοσαξονικό Χρονικό, όπου χρησιμοποιείται για «ληστές», προφανώς παράκτιους επιδρομείς, και όχι για χερσαίες στρατιές. Δεν χρησιμοποιήθηκε σε άλλες χώρες που δέχτηκαν επιδρομές από τη Σκανδιναβία και οι δυτικοί λαοί έδωσαν στους επιδρομείς πολλά διαφορετικά ονόματα. Σε μερικές περιπτώσεις η θρησκεία ή η έλλειψή της ήταν σημαντική και αναφέρονται ως ειδωλολάτρες, παγανιστές ή εθνικοί. Στα ιρλανδικά Χρονικά συχνά θεωρούνται απλώς ως διαφορετικοί και ονομάζονταν «gaill» ή «ξένοι». Σε άλλα συμφραζόμενα αυτό που ενδιαφέρει είναι ο τόπος προέλευσής τους και αποκαλούνται Northmanni ή Dani, παρόλο που οι ονομασίες αυτές χρησιμοποιούνται συχνά χωρίς διακρίσεις, ανεξάρτητα από την πραγματική περιοχή προέλευσής τους. Τελικά, μπορεί να ήταν η δραστηριότητά τους αυτό που τους ξεχώριζε, ως πειρατές ή ναυτικούς. Αρχικά οι Σκανδιναβοί θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως κατοίκους συγκεκριμένων περιοχών, όπως…

Henry Kuttner, Ένας σταυρός αιώνων (Α cross of centuries)

Εικόνα
Τον αποκαλούσαν Χριστό. Αλλά δεν ήταν ο Άνθρωπος που είχε μοχθήσει στον μακρύ δρόμο προς τον Γολγοθά πέντε χιλιάδες χρόνια πριν. Τον αποκαλούσαν Βούδα και Μωάμεθ. Τον αποκαλούσαν ο Αμνός και ο Ευλογητός του Θεού. Τον ονόμαζαν ο Πρίγκιπας της Ειρήνης και ο Αθάνατος. Το όνομά του ήταν Ταϊρέλ. Είχε ανέλθει έναν άλλο δρόμο τώρα -το απότομο μονοπάτι που οδηγούσε στο μοναστήρι πάνω στο βουνό- και στάθηκε για μια στιγμή ανοιγοκλείνοντας τα μάτια απέναντι στο έντονο φως του ήλιου. Το λευκό του ράσο ήταν σημαδεμένο με το τελετουργικό μαύρο χρώμα. Το κορίτσι στο πλάι του τού άγγιξε το χέρι και τον ώθησε απαλά προς τα εμπρός. Προχώρησε μέσα στη σκιά της πύλης. Τότε δίστασε και κοίταξε πίσω του. Ο δρόμος τον είχε οδηγήσει σε ένα επίπεδο ορεινό λιβάδι, όπου βρισκόταν το μοναστήρι, και το λιβάδι ήταν εκθαμβωτικά πράσινο νωρίς την άνοιξη. Αδύναμα, σαν από πολύ μακριά, ένιωσε μια επώδυνη θλίψη στη σκέψη να αφήσει όλη αυτή τη λαμπρότητα, αλλά αισθάνθηκε ότι τα πράγματα θα γίνονταν καλύτερα πολύ σύντομα. Κ…